Krokoloko
Esperanta Podkasto

Unu el la temoj de niaj lastaj programoj (unu el malmulte da enhavoj, kiuj vere havas sencon) estas la konstantaj kaj gravaj manifestacioj kiuj okazas en nia lando pri la eduksistemo, kaj tiu grava afero por ni, eble ne estas tiom komprenata de ĉiuj kiuj aŭskultas nian programon, pro tio ni parolos iomete pri kio okazas en Ĉilio. Eduko estas la plej forta instrumento kiun la personoj, familioj kaj landoj havas por disvolviĝi en la civito kaj la mondo kaj, kompreneble, plibonigi siajn vivojn. Edukado estas fakte fundamenta bazo de la ŝancoj kiujn homoj havas dum siaj vivoj kaj signifas bazan subtenon de sociaj kaj landaj produktecoj. Tial la eduko, tiom grava afero devus esti rajto de ĉiuj, liberaj kaj egalaj por ĉiuj, sed nuntempe en Ĉilio tiu ideo ankoraŭ ne estas reala.

En Ĉilio, kiel rezulto de la milita registaro de la diktatoro Pinochet, kiu regis la Landon ekde 1973 ĝis 1990, la ĉilia konstitucio estis ŝanĝita. Unu el multaj ŝanĝoj, kiuj okazis pro la nova konstitucio, afekciis la sistemon de edukado. Uzante simplaj vortoj, la nova konstitucio neglektis la ĉilian eduksistemon, kiu estis transdonita al la privataj entreprenoj. Tiu ŝanĝo supoze kreus konkurencon inter la diversaj universitatoj, lernejoj kaj institutoj, kaj pro tio supoze ilia kvalito pliboniĝus, sed vere tio nur pligrandigis la kostojn kaj la diferencojn inter la diversaj sociaj klasoj.

Ekzemple, por studi en unu el ŝtataj universitatoj de Ĉilio oni devas enŝuldiĝi uzante unu el multaj kreditoj por pagi la karieron (la ŝtato nuntempe nur financas 10% de la publikaj universitatoj). Tiuj kreditoj havas diversajn interezojn, komencante de 2% por ĉiuj pli malriĉaj studantoj ĝis 7% pro tiuj ne tiom malriĉaj, kaj la ceteraj studantoj devas pagi ĉion aŭ peti aliajn kreditojn al la privataj bankoj. La problemo de tio estas ke la ĉilia studantaro enŝuldiĝas dum eĉ 20 jaroj por pagi siajn karierojn (en multaj okazoj pagante du aŭ tri fojoj la komencan koston pro la uzuraj interezoj). Kompreneble, ekzistas stipendioj por la studantoj, sed eĉ ili ĉiujare estas malpliigitaj de la ministerio de edukado. Tio okazas en la ŝtataj kaj publikaj universitatoj, tiuj privataj preskaŭ ne havas stipendiojn por siaj studantoj. Tiel multe da junuloj ne povas studi, ĉar iliaj familioj ne havas sufiĉe da mono por pagi.

Pro ĉiuj tiuj motivoj, la junuloj de Ĉilio ĉiusemajne kaj diversmaniere organizas protestojn por haltigi la profiton en la eduksistemo de Ĉilio. La universitatoj kaj lernejoj strikas kaj miloj da homoj marŝas sur la stratoj de la ĉefaj urboj. La ĉilianoj deziras novajn sistemojn de edukado, plibona kaj senkosta, tamen la problemo estas ke por ŝanĝi la sistemon de edukado oni bezonas ŝanĝojn en la konstitucio, sed la registaro ne volas fari tion ĉar la konstitucio heredita el la milita diktatoreco favoras la negocon de la edukado kaj multaj politikistoj ankaŭ estas mastroj de multaj lernejoj kaj universitatoj.

Unu el plej interesaj karakteristikoj de la protestoj organizitaj de la studantoj en Ĉilio estas sia originaleco kaj inteligenta uzado de la sociaj retoj. Tiel miloj da homoj organiziĝas kaj faras amuzajn pacajn eventojn kiel dancoj kaj koreografioj.

En ĉi tiu kanalo oni povas koni kial la studantoj de Ĉilio batalas (en diversaj naciaj ligvoj)

Ĝis nun, la nacia registaro nur oferas pli kvanton da mono por la publikaj universitatoj kaj malpliigi la interezojn de la universitataj kreditoj sed la studantoj respondas ke tio ne estas sufiĉa ĉar tio ne solvas la veran problemon.

Kion vi opinias pri tiuj movadoj en ĉilio? Komentu!